Kinderen op de IC

 

Werkgroep “Kind op bezoek op de volwassen Intensive Care”.

 

Inleiding

Jaarlijks worden duizenden mensen opgenomen op de intensive care, in 2015 waren dit er 85.824 (NICE, 2016). Deze patiënten hebben ouders, familie, vrienden maar soms ook jonge kinderen. Moet een kind wel worden toegelaten op een intensive care? Verpleegkundigen in diverse onderzoeken benoemen dat een bezoek aan de IC veel indruk kan maken op een kind of zelfs angst kan oproepen (Knutsson & Bergbom, 2007b). Ook ouders benoemen vaak voorafgaand aan een bezoek dat ze twijfelen of het goed is voor hun kind (Knutsson & Bergbom, 2005). Toch blijkt het belangrijk te zijn dat kinderen wel de mogelijkheid krijgen om op bezoek te komen, omdat het kind anders is overgelaten aan zijn of haar eigen fantasie (Hanley & Piazza, 2012). Deze fantasieën zijn vaak enger dan het bezoek aan de IC zelf. Ook is uit onderzoek gebleken dat een kind psychische problematiek kan ontwikkelen als het niet betrokken is bij een ouder of naaste die patiënt is op deen IC (Knutsson et al., 2008). Wel wordt aangegeven dat het voorbereiden van het kind en de omgeving cruciaal is voor het goed verlopen van het bezoek. Ook na het bezoek zou geëvalueerd moeten worden hoe het kind het bezoek heeft ervaren en misinterpretaties moeten worden gecorrigeerd (Rainer, 2012). 

Tijdens het symposium Open Space in 2014 van de stichting FCIC, is geconstateerd dat er in verschillende ziekenhuizen sterk op elkaar lijkende educatieve materialen ontwikkeld waren  om kinderen voor te bereiden op een bezoek en te begeleiden tijdens een bezoek aan een ouder of naaste die op een IC wordt verpleegd. Het ontbrak echter aan overzicht in welke educatieve materialen beschikbaar waren in ziekenhuizen in Nederland. Ook kwam tijdens de Open Space naar voren dat er grote diversiteit bestond tussen verschillende centra in de voorbereiding op een bezoek en de begeleiding tijdens een bezoek aan een ouder of naaste die op een IC wordt verpleegd. Literatuurstudie en de informatie vanuit diverse centra in Nederland die in de Open Space werd verkregen, was aanleiding om de werkgroep ‘Kind op bezoek op de IC’ door de FCIC in 2014 op te richten.  

Om de begeleiding van kinderen zo optimaal mogelijk in kaart te brengen, is besloten tot een multidisciplinaire werkgroep. Deze landelijke werkgroep bestaat uit professionals die het multidisciplinair denken en doen als speerpunt hanteert. Door het actief delen van kennis hoopt de werkgroep op verschillende niveaus het onderwerp “Bezoek van kinderen op de IC” onder de aandacht te brengen.

 

Leden van de werkgroep:

 

Anne Rutten;                Intensivist Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis, Tilburg

Agnes Derksen;            IC verpleegkundige, Erasmus medisch centrum, Rotterdam

Evelien van Hooff;        IC verpleegkundige, VU medisch centrum, Amsterdam

Miranda Wijtkamp;        IC verpleegkundige, Spaarne Gasthuis, Haarlem.

Lisette van Espen;        Kindercoach bij Colorfulkids coaching.

                                    Tot juli 2017 IC verpleegkundige Spaarne Gasthuis, Haarlem.

 

  

Doelstelling

 

} Het optimaliseren van de kwaliteit van de begeleiding van kinderen die een

   patiënt op de volwassen IC bezoeken~

 

Het belangrijkste doel van de werkgroep “Kind op bezoek op de IC” is het bevorderen van de onderlinge uitwisseling tussen wetenschap en praktijk binnen het veld . Tijdens de bijeenkomsten  van de werkgroep komen actuele thema’s aan bod. Leden bespreken wetenschappelijke artikelen en ontwikkelingen op de eigen werkplek. 

Een van de doelen van de werkgroep is ook het initiëren en organiseren van na- en bijscholingsactiviteiten. Voor informatie kunt u terecht bij Anne Rutten; a.rutten@etz.nl 

De werkgroep wil ook een landelijk aanspreek- en adviespunt vormen voor andere werkgroepen en organisaties die inhoudelijke raakvlakken hebben met het bezoek van kinderen op een Intensive Care.

De werkgroep 4 tot 5 keer per jaar bijeen. 

Het bestuur van de werkgroep wordt gevormd door Anne Rutten(voorzitter). Informatie over de werkgroep is op te vragen bij a.rutten@etz.nl 

 

Projecten

 

De leden van de werkgroep werken samen aan het realiseren van de doelstellingen in concrete projecten.

 

Lopende projecten:

 

Multicenter onderzoek.

Dit onderzoek wordt uitgevoerd door Evelien van Hooff, IC verpleegkundige VUmc, Amsterdam.

 

Doelstelling:

Het verkrijgen van kennis en inzicht in hoe IC-verpleegkundigen kinderen van vier tot twaalf jaar voorbereiden op en begeleiden tijdens een bezoek aan een naaste op een volwassen IC. 

Het onderzoek bestaat uit twee delen. Het eerste gedeelte is een studie naar welke argumenten er worden genoemd in de literatuur om kinderen van vier tot twaalf jaar wel of niet toe te laten bij een naaste die op een volwassen IC wordt verpleegd. De literatuurstudie is uitgevoerd in samenwerking met Sabine Logie, student hbo-v aan de Hogeschool Inholland. Het tweede gedeelte bestaat uit een multicenteronderzoek. Met behulp van een cross-sectional design wordt onderzocht hoe kinderen van vier tot twaalf jaar worden voorbereid en begeleid door IC-verpleegkundigen als ze een bezoek brengen aan een naaste op een volwassen IC. Er is een enquête gehouden onder IC-verpleegkundigen in academische, topklinische en perifere centra in Nederland. De vragen in de enquête zijn zowel  kwantitatief als kwalitatief. 52 centra zijn geïncludeerd en 3629 IC- verpleegkundigen zijn uitgenodigd om te participeren in deze studie. Het responspercentage is 30%.

De resultaten worden verwerkt in een artikel. Momenteel vindt de data-analyse plaats. Om die reden kunnen er nog geen uitkomsten van dit onderzoek worden gedeeld. 

  

Afgeronde projecten:

 

2015

Symposium st Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis, Anne Rutten : “IC pas toegankelijk vanaf 120cm?”. Aandacht voor een kind op bezoek. Symposium over bezoek met kinderen aan een IC. Anne Rutten besprak de tot nu toe bekende literatuur en het recent gestarte project van het st Elisabeth Twee-Steden Ziekenhuis voor begeleiding van kinderen op de IC. Marion v Vugt en Jeanine van Oirschot gaven concrete praktijk voorbeelden  en Manu Kierse gaf een presentatie over rouwverwerking bij kinderen.

 2015

Literatuurstudie van een verpleegkundestudent Brian Gilein van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen naar de wetenschappelijke onderbouwing van dergelijke tools. 

Hoe bereid ik een kind voor op IC bezoek. Artikel geschreven door Brian Gilein, opdrachtgever FCIC werkgroep “Kind op bezoek op een IC”.

Projectverslag_Gilein_16092015.pdf

http://www.fcic.nl/index.php/download_file/view/2511/2133/2178/2133/

2017

Kwalitatief onderzoek naar de wensen en behoeften van jongeren tussen de 12 en 18 jaar die een bezoek brengen aan een dierbare op de IC afdeling. Dit onderzoek is uitgevoerd door H. Manders, student sociaal pedagogische hulpverlening Avans Hogeschool.

Opdrachtgever st Elisabeth twee steden ziekenhuis.

 

Onderwijs/ educatie/ symposia 

2015

ESICM congres, Berlijn

Posterpresentatie: “The guidance of children visiting the adult ICU by nurses”, Evelien van Hooff

 

Intensivisten dagen

Facilitation of pediatric visitation in an adult intensive care unit, Anne Rutten.

 

Topics in intensive care

Posterpresentatie: “De begeleiding van kinderen die een volwassene op de IC bezoeken door verpleegkundigen”, Evelien van Hooff

 

Radboud universitair medisch centrum, Nijmegen.

Bijscholing voor IC verpleegkundigen over de begeleiding van kinderen die een patiënt op een volwassen IC bezoeken. Anne Rutten & Angelique van der Zande-Bouten, pedagogisch medewerker Radboudumc.

 

Amsterdam symposium

Posterpresentatie: “De begeleiding van kinderen die een volwassene op de IC bezoeken door verpleegkundigen”, Evelien van Hooff


2015-2016

Amstelacademie, Amsterdam.

Verpleegkundige vervolgopleiding tot  intensive care verpleegkundige.

Scholing over de begeleiding van kinderen die een patiënt bezoeken op een volwassen IC,

Evelien van Hooff

 

2016

Venticare Experience thema “Kind in acute zorg”

Jaarbeurs Utrecht

  • Presentatie over het belang van het bezoek van kinderen op de volwassen IC.

Deze presentatie is gegeven door Lisette van Espen, IC verpleegkundige Spaarne Gasthuis, Haarlem & Carmen Jansen, pedagogisch medewerker Spaarne Gasthuis, Haarlem.

  • Presentatie praktische tips voor kinderen van zieke dierbaren.Tijdens deze presentatie gaf Anne Rutten praktische tips om zelf kinderen op een eigen IC te begeleiden bij het bezoek aan hun dierbare.

 

Topics in intensive care

Presentatie over bezoek met kinderen op de intensive care. Deze presentatie is gegeven voor verpleegkundigen, intensivisten en andere geïnteresseerden, Anne Rutten.

 

Family Centered Care symposium van het Ronald mc Donald.

Twee posterpresentaties over praktische tips bij kinderen op bezoek op de IC, Anne Rutten.

 

36 th ISCICEM Brussel

Posterpresentatie: Guidance of visiting children at an Intensive Care Unit, Anne Rutten.

 

Regionaal overleg medisch maatschappelijk werk

“Bezoek van kinderen op een volwassen IC”, Lisette van Espen, Carmen Jansen , pedagogisch medewerker Spaarne Gasthuis te Haarlem.

 

Van 2015 tot heden

Bijscholing IC verpleegkundigen in diverse ziekenhuizen in het land onder andere Jeroen Bosch ziekenhuis/ Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis/ Radboudumc/ Zuyderland, Anne Rutten

 

Prijzen

 

2015

Topics posterprijs; Evelien van Hooff, IC verpleegkundige VUmc, Amsterdam.

http://www.topicsinic.nl/posters-abstracts 


Literatuurstudie

 

Baarda, D.B., Goede, M.P.M. de & Teunissen, J. (2009). Basisboek Kwalitatief Onderzoek. Handleiding voor het opzetten en uitvoeren van kwalitatief onderzoek. Noordhoff Uitgevers: Groningen/Houten.

 

Capitulo, K.L., Barchue, S.M., & Morgan, A. (2012). Pro/Con: should children visit patients in an intensive care unit (ICU)?. The American journal of maternal child nursing. 37(1), 8-9.

 

Encyclo. (2017). Categoraal ziekenhuis. Geraadpleegd op 20 januari 2017, van http://www.encyclo.nl/begrip/Categoraal%20ziekenhuis

 

FCIC. (z.j. a): Werkgroep kinderen op de IC. Geraadpleegd op 29 november 2016, van http://www.fcic.nl/werkgroepen/kinderen-op-de-ic/werkgroep-kind-op-bezoek-op-de-ic/

 

FCIC. (z.j. b.). Wat is FCIC? Geraadpleegd op 21 januari 2017, van http://www.fcic.nl/wat-family-centered-intensive-care/

 

Hanley, J.B. & Piazza, J. (2012). A visit to the intensive cares unit: a family-centered culture change to facilitate pediatric visitation in an adult intensive care unit. Critical Care Nursing Quarterly, 35 (1), 113-22.

 

Hartog, C.S. & Jensen, H.I. (2013). Familiy-centered ICU care may be good for everyone. Intensive Care Med 39, 1650-1652.

 

Hooff, E.M. van, Kuijer, C. de & Galen, T. van. (2015): Guidance of children visiting in the Adult Intensive Care by nurses. Presentatie ESICM 2015. Amsterdam, VUmc.

 

Independer. (2017). Verschillende type zorginstellingen. Geraadpleegd op 20 januari 2017, van https://www.independer.nl/ziekenhuis/info/verschillende-type-zorginstellingen.aspx

 

Institute for patient- and family-centered care. (s.d.). Patient- and Family-Centered Care. Geraadpleegd op 31 januari 2017, van http://www.ipfcc.org/about/pfcc.html

 

Knutsson, S., Samuelsson, I.P., Hellström, A.L., & Bergbom, I. (2008). Children’s experiences of visiting a seriously ill/injured relative on an adult intensive care unit. Journal of advanced Nursing, 61 (2), 154-62. doi: 10.1111/j.1365-2648.2007.04472.x.

 

Mentaal Beter. (2017). Wat is het verschil tussen psychische en psychiatrische problemen. Geraadpleegd op 21 januari 2017, van ?https://www.mentaalbeter.nl/Items/nl-NL/FAQ/vragen-over-therapie/wat-is-het-verschil-tussen-psychische-en-psychiatrische-problemen

 

Mitchell, M.L., Coyer, F., Kean, S., Stone, R., Murfield, J., & Dwan, T. (2016). Patient, family-centred care interventions within the adult ICU setting: A integrative review. Australian Critical Care 29, 179-193.

 

NICE. (2016). Basisgegevens IC units voor het jaar 2015. Geraadpleegd op 28 november 2016, van https://www.stichting-nice.nl/datainbeeld/public

 

Rainer, J. (2012). Child visitor, adult ICU. Nursing Management. February, 28-31.

 

Rutten, A. (2015). Symposium: Kind op de IC, St. Elizabeth Ziekenhuis. Tilburg.

 

Scribbr. (2016). Overzicht van onderzoekssoorten. Waargenomen op 22 januari 2017, van https://www.scribbr.nl/onderzoeksmethoden/#descriptief-beschrijvend%20onderzoek

 

Verhoeven, N. (2016). Wat is onderzoek. Praktijkboek voor methoden en technieken. Boom uitgevers: Amsterdam.

 

Wegwijs. (2014): Wat betekent het als een ziekenhuis zich 'topklinisch' noemt?. Ziekenhuis: academisch, topklinisch of streek? Geraadpleegd op 20 januari 2017, van https://www.wegwijs.nl/artikel/2014/12/wat-betekent-het-als-een-ziekenhuis-zich-topklinisch-noemt

 

Zorg voor data. (2016). Kerngetallen Nederlandse Ziekenhuizen 2014, Panteia: Utrecht 

 

Introductie Lisette van Espen

“Toen ik werkzaam was op de intensive care afdeling , heb ik me altijd afgevraagd hoe het nou komt dat ik zo weinig kinderen zie? Zelf ben ik moeder van twee jongere kinderen en de vraag kwam in me op;” hoe zou ik dat nou doen als ik op bezoek zou gaan op een IC met mijn kinderen….?”

Deze vraag heeft mij niet meer los gelaten en ik ben op zoek gegaan naar antwoorden en informatie over dit onderwerp en ik was niet de enige!

Zodoende ben ik lid geworden van de werkgroep “kinderen op de IC”. Een werkgroep waarin we kennis delen en proberen antwoorden te vinden op onze vragen m.b.t. het begeleiden van kinderen op een IC.

Tegenwoordig ben ik niet meer werkzaam op een IC als verpleegkundige maar werk ik als kindercoach www.colorfulkidscoaching.nl. In deze rol kan ik een bijdrage leveren aan onze werkgroep; ik heb kennis van een IC en als kindercoach heb ik een mooie aansluiting bij de belevingswereld van de kinderen. Want we willen goede zorg voor de patiënt en zijn familie en daar horen kinderen toch zeker bij ! 

lisette.jpg

 

Introductie Evelien van Hooff

Mijn naam is Evelien van Hooff, IC verpleegkundige sinds 2003. Sinds 2008 ben ik werkzaam in het VU medisch centrum te Amsterdam.

Het viel mij op dat er op de afdeling een grote diversiteit bestond in de begeleiding van kinderen die op bezoek kwamen op de IC, door IC verpleegkundigen. Frequent kwam het voor dat bezoek van kinderen werd ontraden. Ook was er op de IC geen educatief materiaal beschikbaar waarmee de verpleegkundigen een kind konden voorbereiden op een bezoek. Het begeleiden van kinderen op de IC was bovendien geen onderdeel van de IC-opleiding. Kortom, het viel mij op dat verpleegkundigen in de praktijk wel met de begeleiding van kinderen werden  geconfronteerd, maar hier vaak niet in geschoold waren (op enkele verpleegkundigen na die een kinderspecialisatie hadden gedaan).

Naar aanleiding van deze informatie en de observaties in de praktijk, heb ik in 2015 literatuurstudie en onderzoek gedaan in de vorm van een enquête onder de IC verpleegkundigen in VUmc. Op basis van dit onderzoek is er een handleiding met handvatten ontwikkeld die verpleegkundigen op de IC in het VUmc kunnen gebruiken als er kinderen op bezoek komen.

Daarnaast is educatief materiaal ontwikkeld, namelijk een informatieboek https://www.vumc.nl/afdelingen-themas/212542/8113492/WelkomopdIC en een rugzakje met materialen van de IC. Dit materiaal kan gebruikt worden om een kind voor te bereiden op het bezoek. 

In 2015 heb ik hierover een posterpresentatie gegeven op het ESICM congres (European Society of Intensive Care Medicine). Vanuit andere landen was er veel aandacht voor dit onderwerp en dat motiveerde mij om dit onderwerp verder uit te werken. Er zijn weinig publicaties beschikbaar over dit onderwerp (Caputilo, 2012; Knutsson & Bergbom, 2007b; Rainer, 2012). Dit heeft ertoe geleid dat ik ben gestart met een multicenter onderzoek. Voor de  inhoudelijke informatie  van dit onderzoek verwijs ik u naar bovenstaande alinea over “lopende projecten”. Momenteel ben ik bezig met de data-analyse. De uitkomsten van dit onderzoek zullen verwerkt worden in een artikel.

Sinds 2015 ben ik lid van de werkgroep “Kind op de IC” van de FCIC. Dit landelijk platform biedt o.a. mogelijkheden om kennis te delen, krachten te bundelen en scholingsprogramma op te zetten en aan te bieden. Er is enerzijds aandacht voor  wetenschappelijk onderzoek, anderzijds is er onderlinge uitwisseling van praktijkervaringen. Deze kennis bij elkaar zorgt voor een mooie balans en dat maakt dat we een sterk team vormen en een prettige samenwerking hebben!


evelien.jpg 

 

Introductie Anne Rutten

Ik ben sinds 2009 werkzaam in het Elisabeth-Twee steden ziekenhuis als Internist-intensivist. In mijn jaren op de intensive care werd ik regelmatig geconfronteerd met ouders die vroegen: “Wat vertel ik nu mijn kinderen?”. Ik merkte dat er in ons team van verpleegkundigen en artsen behoefte was om handvaten te krijgen bij het begeleiden van kinderen (en hun ouders) die op bezoek komen  op de IC. Hierbij heb ik in mijn eigen ziekenhuis diverse materialen ontwikkeld voor het begeleiden van kinderen, zoals een folder, een kinderkoffer en  een fotoboekje.

Later hebben we de landelijke werkgroep “Kind op de IC” opgericht, zodat niet iedere IC voor zich het wiel hoeft uit te vinden. We delen de kennis, proberen die op een toegankelijke manier te verspreiden. Wij doen onderzoek en wisselen ervaringen uit.

Ik ben altijd benaderbaar voor informatie voor professionals in de zorg, maar ook voor ouders. Ik geef ook graag onderwijs over dit onderwerp. Ook begeleid ik verpleegkundigen of pedagogisch medewerkers bij onderzoek.


anne_rutte.jpg


Introductie Agnes Derksen-Versluis

Mijn naam is Agnes Derksen-Versluis en sinds 2010 IC-verpleegkundige op de ICCU van het Erasmusmc te Rotterdam.

Een aantal jaar geleden viel mij op dat er weinig kinderen op de IC’s kwamen bij ons in het Erasmusmc. Bij navraag aan collega’s kreeg ik veel verschillende meningen. Veel collega’s vonden dat kinderen niet op de IC moesten komen omdat dit traumatisch zou zijn, andere collega’s gaven aan dat ze wel mogen komen maar weten niet hoe ze daarmee om moeten gaan.

Na een gesprek met de teamleidster zijn ik en een collega hiermee aan de slag gegaan. Inmiddels is er een mooie folder gemaakt voor op de IC’s om deze aan de ouder/verzorger mee te geven als er kinderen op bezoek komen op de IC. Ik merk dat ouders/verzorgers dit als prettig ervaren. Ook collega’s vinden het fijn en vragen mij advies hoe om te gaan bij kinderen die op bezoek komen.

Tegelijkertijd is het erg leuk om lid te zijn van de Landelijke werkgroep “Kind op de IC”. Hierbij kunnen wij veel ervaringen uitwisselen en met elkaar veel bereiken in Nederland. Bijvoorbeeld streven naar Landelijke scholing.

agnes.jpg

 

Hoe bereid ik een kind voor op IC bezoek. Kind_op_de_IC_artikel_VM.pdf  

Idelette Nutma in gesprek met Intensivist Anne Rutten over het kind op bezoek op de intensive care 

Lees Meer

Toolkit ontwikkeld door het St Elisabeth Gasthuis te Tilburg. Met dank aan Anne Rutten en haar Collega's van de IC voor het delen 

Lees Meer 

Boeken speciaal geschreven voor kinderen op bezoek op de IC  

Lees Meer

Meer weten?

Stuur dan een mailtje naar info@fcic.nl